Debaty sejmoweVI Kadencja

Interpelacja w sprawie jednolitej wykładni zakresu obowiązywania ustawy o podatku od towarów i usług

   Szanowny Panie Ministrze! Do mojego biura poselskiego zwrócili się przedstawiciele organizacji: Stowarzyszenia Praktyków Prawa Upadłościowego i Likwidatorów oraz Ogólnopolskiej Federacji Stowarzyszeń Syndyków i Likwidatorów z prośbą o interwencję w sprawie jak najpilniejszego ustalenia jednej, obowiązującej wszystkie organy podatkowe wykładni przepisów ustawy o VAT, w zakresie ich dotyczącym.    Ustawa o VAT w tej części niewątpliwie jest wadliwa, skoro z treści jej przepisów nie sposób jednoznacznie ustalić, co właściwie mają one znaczyć. Pogląd zainteresowanych podatników, którzy zwrócili się do mnie o interwencję, jest następujący:    1.Wolą ustawodawcy, uwidocznioną wyraźnie w redakcji art. 15 ustawy, w którym umieścił on syndyków (wraz z innymi osobami, którym organ władzy zlecił wykonanie pewnych czynności, w tej grupie, jak się wydaje, także posłami na Sejm), a także członków rad nadzorczych na długiej liście osób, których czynności nie uznaje się za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, było ich wyłączenie z opodatkowania podatkiem VAT. Za takim poglądem przemawia ewidentnie także logika i cel ustawy.    2. Obciążenie wynagrodzeń za czynności syndyków podatkiem VAT byłoby sprzeczne z celem podatku VAT - z założenia podatkiem od wartości dodanej. Z braku możliwości rozliczenia tego podatku (wszelkie uzasadnione koszty syndyka pokrywa się z masy upadłości) stałby się on w istocie dodatkowym podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z drugiej strony byłoby to rozwiązanie krzywdzące dla wierzycieli upadłego. Podatek VAT, gdyby obowiązywał, musiałby zostać zapłacony na końcu postępowania, także bez możliwości jego rozliczenia, ze środków przeznaczonych na zaspokojenie wierzycieli.    3. Zainteresowani uważają, iż przepis art. 15 ust. 3 pkt 3 omawianej ustawy wyłącza ich czynności z opodatkowania podatkiem VAT. Dodatkowo możliwe źródło wyłączenia wskazują także w art. 6 ust. 2 ustawy (˝Rzeczpospolita˝, 9 lipca 2004 r., autor Mirosław A. Kamiński).    Kontrowersje interpretacyjne i spór wzbudza zwłaszcza umieszczony w art. 15 ust. 3 pkt 3 warunek - czynności tych osób podlegają wyłączeniu: ˝jeżeli z tytułu tych czynności osoby te związane są ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecone czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności˝.    Zarówno te urzędy i izby skarbowe, które przyznały rację podatnikom, że omawiane czynności VAT nie podlegają (w takim duchu wypowiedziały się organy podatkowe m.in. ze Szczecina, Wrocławia, Krakowa i Gdyni, a także w wykładni dla dolnośląskich U.S. - Izba Skarbowa z Wrocławia), jak i te, które zaprezentowały stanowisko przeciwne (U.S. z Rawicza, Suwałk, Chorzowa i Płocka), opinie swoje wywodzą z przepisu art. 15 ustawy o VAT.    Według interweniujących w moim biurze podatników, stanowiska urzędów przypisujących syndykom prowadzenie (w rozumieniu ustawy o VAT) samodzielnej działalności gospodarczej na własne ryzyko i na własny rachunek, co byłoby podstawą do opodatkowania ich wynagrodzeń podatkiem VAT, jest zdecydowanie nietrafne i nie znajduje oparcia w żadnych przepisach.    Koronna teza, iż wobec czynności syndyka nie przysługuje wyłączenie z opodatkowania podatkiem VAT, ˝gdyż wprost z ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wynika odpowiedzialność syndyka za podejmowane przez niego czynności, zarówno wobec sądu, jak i wobec wierzycieli˝, albo w innych uzasadnieniach ˝wobec osób trzecich˝, jest w oczywisty sposób błędna.    Podatnicy wskazują na brak jej uzasadnienia w cytowanym przez organy podatkowe na jej usprawiedliwienie przepisie art. 160 p.u. i n., ani w żadnym innym przepisie prawa. Podnoszą, iż p.up. i n. w art. 160 ust. 3 umożliwia wyłącznie obciążenie syndyka odpowiedzialnością za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków (zawinioną), nie zaś za czynności syndyka w ogólności. Według art. 415 K.c., do naprawienia szkody zobowiązany jest przecież nie tylko syndyk, lecz każdy, kto ze swojej winy szkodę drugiemu wyrządzi.    Uznając, iż wszystkie czynności syndyka są wykonywane pod nadzorem sądu, a sędzia komisarz tym postępowaniem kieruje (art. 152 § 1 i nast. p.up. i n), za wszystkie czynności syndyka w postępowaniu upadłościowym (będącego organem tego postępowania) zawsze, gdy nie ponosi on winy za szkodę u osoby trzeciej, odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa (a to na podstawie art. 417 § 1, 2 K.c. i nast.). W imieniu Państwa bowiem sądy wydają wszystkie postanowienia i w jego imieniu także wyznaczają syndyka.    Według podatników nie sposób zgodzić się z wyrażanym przez niektóre urzędy poglądem (w tym przypadku także urzędy się podzieliły), iż czynności nadzorcze i kontrolne, wykonywane przez członków R.N. spółek, ˝mają charakter usługowy i są wykonywane samodzielnie, a więc są działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT˝, ani też, że są wykonywane ˝w sposób samodzielny i na własne ryzyko˝.    Członków R.N. powołuje inny organ spółki (Zgromadzenie Wspólników lub Zgromadzenie Akcjonariuszy), który określa zadania i obowiązki członków Rady ponad te, które są im narzucone, a także ustala należne członkom Rady wynagrodzenie.    Tan sam organ rozlicza członków Rady z wykonania obowiązków poprzez udzielenie absolutorium, zaś za czynności członków Rady Nadzorczej wobec osób trzecich (szkody, ale także zaciągnięte w związku z wykonywanymi ˝zleconymi˝ zadaniami zobowiązania), w sposób oczywisty odpowiada Spółka. Warunek wyłączenia, zawarty w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT (odpowiedzialność zlecającego) wydaje się być zatem także i w tym przypadku oczywiście spełniony.    Panie Ministrze! Z wielu środowisk dobiegają głosy o potrzebnie nowelizacji ustawy o VAT. Zanim to jednak nastąpi, trzeba, by podatnicy, którzy chcą postępować w zgodzie z prawem, wiedzieli, jak to uczynić. Czy może Pan spowodować pilne wydanie i rozesłanie do wszystkich organów podatkowych jednolitej wykładni przepisów w omówionej sprawie? Uważam, że choć tyle podatnikom się od Państwa należy.    Z poważaniem    Poseł Grzegorz Tuderek    Warszawa, dnia 21 września 2004 r.