Debaty sejmoweVI Kadencja

Interpelacja w sprawie rozliczania zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych

   W ostatnim czasie napływają do mnie sygnały przedsiębiorców, dotyczące trudności interpretacyjnych w stosowaniu przepisów o podatku dochodowym. W szczególności wątpliwości te dotyczą interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie ustalania przychodów z tytułu otrzymywanych w działalności gospodarczej zaliczek.    Zgodnie z przepisem art. 12 ust. 4 pkt 1 wymienionej ustawy do przychodów nie zalicza się m.in. pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych. Wątpliwości interpretacyjne dotyczące tego przepisu dotyczą dwóch zagadnień.    Po pierwsze, nie jest jasne, czy przez okres sprawozdawczy, o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć wyłącznie rok podatkowy (podatek dochodowy od osób prawnych rozliczany jest w okresach rocznych), czy też oprócz roku podatkowego także każdy kolejny okres, za który podatnik składa deklaracje rozliczeniowe CIT-2 (składane przez podatników w odstępach miesięcznych). W zależności od przyjętej interpretacji pojęcia ˝okres sprawozdawczy˝ we wskazanym przepisie inny będzie moment identyfikowania przychodu przez podatników. Zgodnie bowiem z pierwszym podejściem (okres sprawozdawczy to wyłącznie rok podatkowy) podatnicy powinni traktować jako przychód wszystkie zaliczki otrzymane lub zarachowane w danym roku podatkowym, o ile dotyczą świadczeń, które mają być wykonane w tymże roku; a zatem zaliczki otrzymane w styczniu na poczet dostawy, która ma być zrealizowana we wrześniu, powinny być traktowane jako przychód już w styczniu, gdyż dotyczą dostaw, które mają być dokonane w tym samym roku podatkowym. Zgodnie z drugim podejściem (okresem sprawozdawczym jest także okres, za który składane są deklaracje rozliczeniowe CIT-2) te same zaliczki powinny być uznawane za przychód w rachunku podstawowym dopiero we wrześniu, tzn. w okresie rozliczeniowym styczeń-wrzesień, w którym zostało zrealizowane świadczenie podatnika odpowiadające uzyskanym kwotom zaliczki.    Drugi problem interpretacyjny dotyczy sformułowania art. 12 ust. 4 pkt 1 wymienionej ustawy o ˝dostawach towarów i usług˝. W szczególności nie jest jasne, czy sformułowanie to pozwala odnosić przedmiotowy przepis tylko do podatników świadczących w obrocie towary i realizujących usługi, czy też należałoby przyjąć, iż dotyczy on w ogóle zaliczek otrzymywanych w prowadzeniu działalności gospodarczej. Należy bowiem pamiętać, iż obrót towarowy i usługowy nie obejmuje swoim zakresem całości obrotów gospodarczych podatników - pozostaje jeszcze cała szeroka sfera obrotu prawami, np. w handlu nieruchomościami (użytkowanie wieczyste, udział we współwłasności) czy w obrocie prawami na dobrach niematerialnych (licencje, patenty, know-how). Literalna interpretacja przepisu art. 12 ust. 4 pkt 1 prowadzi do wniosku, iż wyłączenie z przychodów zaliczek dotyczy tylko podatników, którzy, otrzymując te kwoty, mają ze swej strony świadczyć towary lub usługi, natomiast nie dotyczyłoby to podatników, którzy mają - również w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - świadczyć dobra o innym charakterze, np. prawa (użytkowanie wieczyste, licencja). W konsekwencji ścisła wykładnia gramatyczna prowadzi do zróżnicowania sytuacji podatników ze względu na rodzaj prowadzonej działalności, co wydaje się nie znajdować wystarczającego, racjonalnego uzasadnienia prawnego i ekonomicznego.    Mając na względzie przedstawione wątpliwości, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:    1. Czy przez okresy sprawozdawcze, o których mowa w art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, należy rozumieć lata podatkowe, czy też również kolejne okresy jednego roku podatkowego, za które podatnicy składają deklaracje rozliczeniowe CIT-2?    2. Czy sformułowanie przepisu art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oznacza, iż nie stanowią przychodu jedynie zaliczki na poczet świadczeń w postaci dostaw towarów i usług (rozumianych możliwie wąsko), czy też należy przyjąć, iż zakres tego przepisu obejmuje również zaliczki na poczet innego rodzaju świadczeń w wykonywaniu działalności gospodarczej podatników?    Z poważaniem    Poseł Romuald Ajchler    Warszawa, dnia 15 września 2000 r.