Debaty sejmoweVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ujednolicenia okresów ubezpieczenia oraz terminów wypowiedzenia umów obowiązkowych ubezpieczeń w rolnictwie

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pani poseł Haliny Murias z dnia 7 marca 2002 r., przesłaną ministrowi finansów pismem z dnia 4 kwietnia 2002 r. sygn. SPS-0202-1029/02, dotyczącą ujednolicenia okresów ubezpieczenia oraz terminów wypowiedzenia umów obowiązkowych ubezpieczeń rolniczych, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących uwag.    Stosownie do art. 4 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (tj.: DzU z 1996 r. nr 11, poz. 62, z późn. zm.) ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych oraz ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego są ubezpieczeniami obowiązkowymi. Mając to na uwadze oraz wypełniając delegację zawartą w art. 5 ust. 1 ww. ustawy, minister właściwy do spraw instytucji finansowych wydał rozporządzenia określające ogólne warunki tych ubezpieczeń. Zostały one określone w rozporządzeniach ministra finansów:    - z dnia 30 grudnia 1993 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (DzU nr 134, poz. 653, z późn. zm.),    - z dnia 3 kwietnia 1997 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych (DzU nr 36, poz. 220).    W rozporządzeniach tych określono m.in. okres, na jaki umowy ubezpieczenia są zawierane, oraz zasady ich wypowiedzenia. Należy przyznać, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów rzeczywiście występuje niejednolitość w określeniu powyższej materii.    Należy zgodzić się, że w ubezpieczeniu OC rolników umowa ubezpieczenia jest zawierana na okres roku kalendarzowego, a w przypadku jej zawarcia w ciągu roku kalendarzowego - do końca tego roku (§ 5 ust. 1 i 2 pierwszego z ww. rozporządzeń), zaś w ubezpieczeniu budynków rolniczych umowę ubezpieczenia zawiera się na okres 12 miesięcy (§ 8 ust. 1 drugiego z ww. rozporządzeń). Różne są także okresy wypowiedzenia umów - w ubezpieczeniu OC jest to okres jednego miesiąca przed upływem roku kalendarzowego, zaś w ubezpieczeniu budynków rolniczych umowę można wypowiedzieć najpóźniej na jeden dzień przed upływem okresu, na jaki została zawarta.    W celu zrozumienia zasadności wprowadzenia powyższych uregulowań w dziedzinie obowiązkowych ubezpieczeń rolniczych konieczna jest analiza historyczna tych ubezpieczeń. Do czasu wejścia w życie ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej wszystkie ubezpieczenia obowiązkowe, w tym również rolnicze, były ubezpieczeniami ustawowymi. Ubezpieczenia ustawowe były to ubezpieczenia, w których stosunki prawne powstawały z mocy przepisów prawa (ex lege), bez konieczności zawierania umowy ubezpieczenia, a tylko z chwilą zajścia zdarzenia określonego w odpowiednich przepisach (np. pokrycia budynku dachem lub rozpoczęcia jego użytkowania - w obowiązkowym ubezpieczeniu budynków). Ww. ustawa, wprowadzając kontraktową formę ubezpieczeń i ostatecznie eliminując ubezpieczenia ustawowe, spowodowała, że ochrona ubezpieczeniowa, tak w ubezpieczeniach dobrowolnych, jak i obowiązkowych, powstaje dopiero po zawarciu odpowiedniej umowy pomiędzy zakładem ubezpieczeń a ubezpieczającym (art. 3 ust. 2).    Jednocześnie jednak, mając na uwadze praktykę ubezpieczeniową oraz przyzwyczajenia rolników do pewnych dotychczasowych form, przy określaniu w roku 1990 ogólnych warunków obowiązkowych ubezpieczeń rolniczych wprowadzono zasadę zawierania umowy ubezpieczenia na okres roku kalendarzowego (§ 6 ust. 3 rozporządzenia ministra finansów z dnia 18 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego - DzU nr 89, poz. 526) czy nawet na czas nieokreślony (§ 9 ust. 3 rozporządzenia ministra finansów z dnia 21 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązkowego budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych).    Przy późniejszych pracach nad obecnie obowiązującymi rozporządzeniami postanowiono zachować, jako sprawdzoną i utrwaloną w świadomości rolników, zasadę zawierania umowy na okres roku kalendarzowego (w ubezpieczeniu OC rolników) oraz zmienić dotychczasową zasadę nieokreśloności czasu zawierania umowy na regułę zawierania umowy na okres 12-miesięczny. Należy zwrócić uwagę, iż obecnie obowiązujące rozporządzenie dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia budynków rolniczych było wydane w roku 1997, dlatego też rozwiązania w nim przyjęte uwzględniały opinię nauki oraz praktykę rynku ubezpieczeniowego co do zasadności zawierania umów na okres właśnie 12 miesięcy. Nie zostały przy tym znowelizowane przepisy dotyczące ubezpieczenia OC rolników, z uwagi na fakt, że okres 12 miesięcy, w formie roku kalendarzowego, był już wprowadzony.    Jednocześnie pragnę zauważyć, że przewidziane obecnie terminy i okresy zawierania umów obowiązkowych ubezpieczeń rolniczych nie powinny nastręczać trudności w przypadku przejęcia gospodarstwa rolnego. Zgodnie bowiem z odpowiednimi przepisami (§ 7 ust. 1 i § 9 ust. 1 ww. rozporządzeń) jeżeli po zawarciu umowy ubezpieczenia władanie gospodarstwem rolnym przeszło na inną osobę, to również prawa i obowiązki wynikające z tej umowy przechodzą na tę osobę. O ile nie wypowie ona tej umowy w terminie miesięcznym od dnia objęcia gospodarstwa we władanie, może z niej korzystać do końca okresu, na jaki została zawarta.    Pragnę jednocześnie poinformować, iż w chwili obecnej trwają prace nad projektem ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych. W projekcie tym, przy zachowaniu przedmiotowych ubezpieczeń rolniczych jako obowiązkowych, dla ujednolicenia przepisów oraz uniknięcia ewentualnych wątpliwości, które na gruncie obecnych uregulowań wyraziła m.in. pani poseł, wprowadza się jednolity okres, na jaki umowy są zawierane (12 miesięcy), oraz jednolity termin ich wypowiedzenia (jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na jaki umowy zostały zawarte). Przewiduje się, że projekt ustawy zostanie skierowany do Sejmu RP pod koniec maja br.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jacek Bartkiewicz    Warszawa, dnia 24 kwietnia 2002 r.