Debaty sejmoweVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieprawidłowości w postępowaniach karnych i związanych z tym przedawnień karalności, na przykładzie Prokuratury Okręgowej w Kielcach oraz wydziałów karnych sądów rejonowych w Warszawie

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo pana marszałka z dnia 6 sierpnia 2002 r., SPS-0202-1072/02, dotyczące interpelacji pana posła Zbigniewa Nowaka w sprawie nieprawidłowości w postępowaniach karnych i związanych z tym przedawnień karalności, na przykładzie Prokuratury Okręgowej w Kielcach oraz wydziałów karnych sądów rejonowych w Warszawie, w uzupełnieniu uprzejmie przedstawiam, co następuje.    Zgodnie z posiadanymi przez Ministerstwo Sprawiedliwości danymi we wszystkich sądach okręgu Sądu Okręgowego w Warszawie do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia karalności w kategoriach spraw K, Kws, Kws I doszło:    - w roku 2000 w 133 sprawach,    - w roku 2001 r. w 183 sprawach,    - w I półroczu 2002 r. w 88 sprawach dotyczących przestępstw oraz 1144 w sprawach o wykroczenia.    Szczegółowe ustosunkowanie się do przyczyn przedawnienia w tych sprawach, wskazanie kwalifikacji prawnej czynów, których dotyczyły decyzje o umorzeniu postępowania, a wreszcie ustalenie ewentualnie poniesionej szkody przez skarb państwa wymagałoby przeprowadzenia wielotygodniowych badań aktowych, co nie jest możliwe, ponieważ zakłóciłoby prawidłowe funkcjonowanie sądów.    W Departamencie Sądów Powszechnych zbadano natomiast akta spraw karnych z okręgu apelacji warszawskiej, w których w drugim półroczu 2001 r. umorzono postępowanie z powodu przedawnienia karalności czynów. Na ogólną liczbę 61 zbadanych spraw przewlekłość postępowania była przyczyną umorzenia postępowania w 38 sprawach, z czego 33 sprawy pochodziły z sądów rejonowych dla m.st. Warszawy, dla Warszawy-Śródmieścia i Warszawy-Pragi.    Stwierdzona przewlekłość postępowania w tych sprawach była następstwem nieuzasadnionej bezczynności sądu, braku wstępnej kontroli aktu oskarżenia i koncentracji czynności sądowych oraz trwającego zbyt długo postępowania międzyinstancyjnego. Uchybienia te świadczą o braku należytego nadzoru nad pracą sądów rejonowych ze strony właściwego wiceprezesa Sądu Okręgowego w Warszawie oraz prezesów wymienionych sądów rejonowych. Dlatego też minister sprawiedliwości, działając na podstawie art. 37 § 5 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, dnia 9 lipca br. zwrócił tym prezesom uwagę na stwierdzone uchybienia i zażądał podjęcia przez nich stosownych działań nadzorczych.    Odnośnie do pytania o ilość spraw przekazanych do rozpoznania do sądów warszawskich i innych okręgów uprzejmie informuję, iż do wszystkich sądów warszawskich w trybie art. 36 K.p.k. w okresie od 1993 r. do maja 2002 r. przekazano z innych okręgów 1688 spraw. Z dokonanych ustaleń wynika, że w I półroczu 2002 r. do sądów okręgu warszawskiego wpłynęło łącznie 201 spraw przekazanych z innych okręgów na podstawie art. 36 K.p.k. W dużej mierze są to sprawy wieloosobowe, wielotomowe oraz wymagające długotrwałego postępowania dowodowego. Również nie jest możliwe dokonanie szczegółowej specyfikacji tych spraw.    Uprzejmie informuję, iż nie prowadzono szczegółowych badań dotyczących powodów nieuwzględniania przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wniosków składanych przez sądy okręgu warszawskiego w trybie art. 11a Przepisów wprowadzających K.p.k. Na podstawie lektury tylko wyrywkowych akt można stwierdzić, iż w ocenie Sądu Apelacyjnego nie zachodziły przesłanki wymienione w tym przepisie, a sąd wnioskujący miał możliwość rozpoznania sprawy przed upływem terminu przedawnienia karalności czynu.    Zgodnie z wiedzą pana posła do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy wpłynęły sprawy określone jako ˝KOLMER HOLDING SA˝. Jedna z tych spraw, przekazana w czerwcu 2001 r. przez Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu na podstawie art. 36 K.p.k., została zarejestrowana w VII Wydziale Karnym - sygn. akt VII K 1025/01. Sprawa ta liczy 108 tomów. Akt oskarżenia dotyczy 36 oskarżonych. Prokurator zawnioskował przesłuchanie 106 świadków, a obrońcy i oskarżenie łącznie 85 dalszych osób. W sprawie tej, w której karalność części czynów upływa we wrześniu i w październiku 2004 r., Sąd Rejonowy w styczniu 2002 r. wystąpił do Sądu Apelacyjnego w Warszawie o przekazanie innemu sądowi, na podstawie art. 11a Przepisów wprowadzających K.p.k., obszernie i bardzo szczegółowo wskazując powody, dla których rozpoznanie tej sprawy przed upływem terminu przedawnienia może okazać się niemożliwe. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2002 r. Sąd Apelacyjny wniosku nie uwzględnił, stwierdzając jego bezzasadność.    W dniu 11 lipca 2002 r. prezes Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, po zapoznaniu się z treścią postanowienia Sądu Apelacyjnego, polecił przygotowanie niniejszej sprawy do rozpoznania do dnia 18 listopada 2002 r.    Druga sprawa została zarejestrowana w V Wydziale Karnym w dniu 14 lipca 2000 r. pod sygn. akt V K 828/00, liczy ona 60 tomów. Akt oskarżenia dotyczy 10 oskarżonych. Od dnia 9 lipca 2002 r. akta sprawy znajdują się w Sądzie Rejonowym w Kielcach do sprawy VIII Ks 237/01. Sprawy zostały skierowane do dwóch różnych wydziałów tego samego sądu, albowiem wpłynęły one w różnym czasie, a akty oskarżenia sporządzane były przez różne prokuratury. Obecnie ani warunki organizacyjne, ani możliwości kadrowe Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy nie umożliwiają połączenia tych spraw do wspólnego rozpoznania.    Przechodząc do sprawy wskazanej przez pana posła jako przekazana do Sądu Okręgowego w Warszawie przez Prokuraturę w Ostrowcu 3 Ds 93/93/S, uprzejmie informuję, że sprawa ta istotnie została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Warszawie XVIII Wydział Karny, sygn. akt XVIII K 80/94 - przeciwko Markowi Polan i Krzysztofowi Malińskiemu. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 1996 r. została ona przekazana do Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim jako właściwego do jej rozpoznania. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1997 r. Sąd Wojewódzki w Kielcach, na podstawie art. 26 d. K.p.k. przekazał ją do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla m.st. Warszawy. W dniu 8 września 1997 r. sprawa została zarejestrowana w VI Wydziale Karnym Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, sygn. akt VI K 1101/97, a obecnie w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia - sygn. akt II K 2395/00.    Uprzejmie informuję, że oskarżonym zarzucono popełnienie czynu z art. 210 § 1 d. K.k., którego karalność przedawnia się 2 czerwca 2008 r. Sprawa nie została jeszcze rozpoznana i oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy.    Odpowiadając na zagadnienie poruszone w interpelacji dotyczące funkcjonowania prokuratur, uprzejmie przedstawiam, co następuje. Nie mogę podzielić poglądu, iż w Prokuraturze Rejonowej Warszawa-Śródmieście dochodziło lub dochodzi do celowego zagubienia akt lub w chwili obecnej do braku kontroli nad sprawami, w których postępowanie zostało zawieszone.    W Prokuraturze Rejonowej Warszawa-Śródmieście, jak również w innych prokuraturach rejonowych podległych prokuratorowi okręgowemu w Warszawie prowadzony jest odrębny skorowidz spraw, w których rejestrowane są postępowania zawieszone. W Prokuraturze Rejonowej Warszawa-Śródmieście od dwóch lat, a więc od objęcia kierownictwa przez nowych przełożonych, sprawy zawieszone są poddawane szczegółowemu przeglądowi pod kątem zaistnienia okoliczności uzasadniających podjęcie postępowania i merytoryczne ich zakończenie. Miesięcznie podejmowanych jest ok. 120-130 spraw, które zostały zawieszone w poprzednich okresach sprawozdawczych. Na 30 czerwca 2002 r. w Prokuraturze Rejonowej Warszawa-Śródmieście pozostawało zawieszonych 5986 postępowań. Uważam, że szczegółowe opisanie każdego z tych postępowań mogłoby pozostawać w sprzeczności z interesami występujących w nich stron, niezwracających się z prośbą o interwencję.    Nie stwierdzono, aby ilość spraw zaginionych w Prokuraturze Rejonowej Warszawa-Śródmieście w okresie 1991-2001 uległa zmianie. Było ich 17. Złożyło się na to wiele okoliczności (zmiana siedziby prokuratury, ciągłe zmiany w strukturze Policji, braki kadrowe, brak komputeryzacji prokuratur, brak dofinansowania organów ścigania, przeciążenie pracą). Należy podkreślić, że ustawodawca w rozdziale 18 Kodeksu postępowania karnego przewidział możliwość zaistnienia takiej sytuacji, że będzie zachodziła konieczność odtworzenia zaginionych lub zniszczonych akt, i zawarł w tym rozdziale odpowiednie przepisy. Nie oznacza to akceptacji dla uchybień w pracy i zagubienie akt powinno stanowić przypadek incydentalny.    Uprzejmie przedstawiam zaginionych 17 spraw, są to następujące postępowania:    1) 1 Ds. 1145/99/IV,    2) 3 Ds. 304/94/III,    3) 3 Ds. 147/94/VII,    4) 4 Ds. 3373/99/VI,    5) 4 Ds. 4338/01/IV,    6) 4 Ds. 2638/01/IV,    7) 4 Ds. 1645/00/I,    8) 4 Ds. 1089/01/IV,    9) 4 Ds. 1548/01/V,    10) 4 Ds. 221/01/IX,    11) 5 Ds. 4246/97/II,    12) 5 Ds. 1249/95,    13) 5 Ds. 3693/97/II,    14) 5 Ds. 8304/00/VIII,    15) 5 Ds. 6332/00/VIII,    16) 7 Ds. 3820/01/IV,    17) 2 Ds. 805/93/23.    Postępowania te, z wyjątkiem sprawy 2 Ds. 805/93/23, zostały odtworzone i wydano w nich decyzje merytoryczne. Akta sprawy 2 Ds 805/93/23 są aktualnie odtwarzane.    Równocześnie uprzejmie informuję, iż w dniu 9 sierpnia 2000 r. został sporządzony protokół komisyjnego przejęcia spraw pozostawionych przez prokurator Renatę Rozalicz. Protokół ten znajduje się w dyspozycji Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście. Z treści tego protokołu wynika, iż wśród spraw pozostawionych przez prokurator Renatę Rozalicz znajdowały się materiały przesłane przy piśmie V Ds. 19/98 Prokuratury Okręgowej w Warszawie dotyczące zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, złożonego przez pana posła, które wpłynęły 4 listopada 1998 r. Materiały te istotnie nie były zarejestrowane, a powinny być zarejestrowane pod sygnaturą Ds. Zostały one po ujawnieniu wpisane w dniu 21 VIII 2000 r. pod sygn. 4 Ds 4905/00/VII i postępowanie w sprawie działania na szkodę interesu publicznego przez pracowników Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej zostało w dniu 16 maja 2001 r. umorzone wobec niepopełnienia przestępstwa. Odpis postanowienia doręczono panu posłowi jako pokrzywdzonemu. Na skutek wniesionego przez pana posła zażalenia Prokuratura Okręgowa w Warszawie uchyliła powyższe postanowienie, zlecając wykonanie dalszych czynności. Postępowanie to ponownie zostało umorzone w dniu 7 stycznia 2002 r. wobec niepopełnienia przestępstwa - sygn. akt 4 Ds. 4929/01/VI. Aktualnie postanowienie to jest już prawomocne.    Należy podkreślić, że uchybienia stwierdzone w pracy pani prokurator Rozalicz były odosobnionym przypadkiem, a przyczyny, które miały lub mogły mieć wpływ na ich wystąpienie, były przedmiotem oceny w toku prowadzonych postępowań karnych i służbowego. Prokuratura Rejonowa Warszawa-Ochota za nr 1 Ds. 1089/00/II prowadziła postępowanie przygotowawcze związane ze stwierdzonymi w toku sprawy 4 Ds. 4905/00 prokuratora rejonowego Warszawa-Śródmieście nieprawidłowościami. Postępowanie prowadzone w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez pracowników Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście zostało w dniu 26 października 2001 r. umorzone wobec braku znamion czynu zabronionego. W toku śledztwa ustalono, że do uchybień doszło na skutek nieumyślnego niedopatrzenia, a nie z chęci działania na szkodę interesu publicznego, a tym bardziej prywatnego pana posła. Sprawa ta była przedmiotem rozpoznania przez sąd w trybie zażaleniowym. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2002 r. sąd utrzymał zaskarżone postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie 1 Ds 1089/00/II w mocy. Również Prokuratura Rejonowa w Płocku prowadziła za nr 3 Ds. 151/01 postępowanie w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez prokurator Renatę Rozalicz. Postępowanie umorzono z braku cech przestępstwa. Renata Rozalicz nie jest już prokuratorem.    Pragnę zapewnić, iż aktualnie przy przeprowadzonych zmianach organizacyjnych i zmianie kierownictwa prokuratury rejonowej (zmiany te dokonywane są od 2000 r.) oraz zwiększonej liczbie pracowników prokuratorskich oraz określeniu obowiązków kierowników poszczególnych działów prokuratury możliwe jest sprawowanie prawidłowego nadzoru nad biegiem spraw wpływających do prokuratury.    Odpowiedzi na zagadnienie dotyczące nieprawidłowości w Sądzie Okręgowym w Tarnobrzegu, na przykładzie uchylenia aresztów i nieinformowania o tym właściwej prokuratury, udzielono panu posłowi w równolegle opracowanej odpowiedzi na interpelację pana posła, przekazaną przez pana wicemarszałka Sejmu przy piśmie z dnia 6 sierpnia 2002 r. SPS-0202-1857/02, w której także zawarł pan to pytanie.    Uprzejmie dziękuję panu posłowi za zainteresowanie się problemami wymiaru sprawiedliwości.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Marek Staszak    Warszawa, dnia 6 września 2002 r.