Debaty sejmoweVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie uznania cukrzycy za chorobę społeczną

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelację posła na Sejm RP pana Andrzeja Zapałowskiego, przekazaną przy piśmie nr SPS-0202-5318/00, w sprawie uznania cukrzycy za chorobę społeczną, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie wyjaśniam:    Z informacji uzyskanych od konsultanta krajowego w dziedzinie diabetologii prof. Jana Tatonia wynika, że według szacunkowych danych, mających za podstawę różne badania epidemiologiczne, w tym także Światowej Organizacji Zdrowia oraz Institute of Diabets z Melbourne, liczba chorych na cukrzycę w Polsce obecnie wynosi ok. 1,5 mln. Z tej liczby ok. 10% stanowi cukrzyca typu 1, a 90% stanowi cukrzyca typu 2 i inne formy tej choroby.    Prognozy epidemiczne przewidują, że w nadchodzącej dekadzie liczba chorych na cukrzycę istotnie się zwiększy.    Zasadniczym i najbardziej kosztownym problemem lekarskim, organizacyjnym i ekonomicznym co do cukrzycy są jej przewlekłe powikłania, co świadczy o tym, że stanowi ona jeden z głównych problemów opieki zdrowotnej w Polsce, podobnie jak w Europie i na całym świecie.    W Polsce zbudowano ogólnokrajowy system leczenia cukrzycy, którego podstawą jest trójstopniowe poradnictwo diabetologiczne, kształcenie lekarzy diabetologów oraz ustanowienie kształcenia pielęgniarki - specjalistki opieki diabetologicznej, wydzielone oddziały i sanatoria diabetologiczne, planowa działalność konsultanta krajowego w dziedzinie diabetologii, działalność Stowarzyszenia Diabetyków RP oraz działalność Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.    Leczenie cukrzycy u dorosłych i dzieci od lat było wspierane przez resortowy plan optymalizacji prewencji i leczenia cukrzycy, obejmujący także coroczne istotne wsparcie finansowe Ministerstwa Zdrowia na zakup drogiego sprzętu do leczenia cukrzycy i jej powikłań, a także na prowadzenie tzw. banku środków technicznych do leczenia cukrzycy. Należy podkreślić, że wskaźnik umieralności noworodków od matek chorych na cukrzycę zmniejszono do wartości takiej samej, jak w wypadku noworodków matek zdrowych.    Według Światowej Organizacji Zdrowia każda przewlekła choroba występująca z częstością większą niż 1% powinna być uznana za chorobę społeczną. W Polsce (de facto) tak się dzieje. Cukrzyca znajduje się na liście chorób przewlekłych i uzyskuje odpowiednią refundację kosztów leków i testów do samokontroli.    Istnieje pełna dostępność:    - wszystkich potrzebnych preparatów insuliny najwyższej światowej jakości, oparta na symbolicznej, bardziej niskiej opłacie ryczałtowej (koszt miesięczny - kilka złotych),    - doustnych leków hipoglikemizujących w szerokim potrzebnym asortymencie, również refundowanych,    - testów (refundowanych w większości na zasadzie opłaty ryczałtowej) do samokontroli cukrzycy przez samych pacjentów.    Trudno podzielać opinię pana posła w sprawie likwidacji placówek sanatoryjnych o profilu diabetologicznym. Liczba tych miejsc zależna jest przede wszystkim od kontraktów, jakie zawierają na ten rodzaj leczenia kasy chorych. Z informacji uzyskanych zarówno od dyrektora Uzdrowiska Krynica Zdrój, jak i lekarza naczelnego Uzdrowiska Kołobrzeg wynika, że liczba miejsc o wspomnianym profilu nie zmniejszyła się. Nastąpiło jedynie przemieszczenie łóżek diabetologicznych do innych budynków. W Krynicy znajdują się one w Starym Domu Zdrojowym (w miejsce zlikwidowanego ˝Lwigrodu˝), w Kołobrzegu natomiast - w domach uzdrowiskowych ˝Mewa˝ i ˝Kombatant˝.    Zgadzam się natomiast ze stwierdzeniem pana posła, że upowszechnienie intensywnej prewencji i leczenia cukrzycy jest skuteczną metodą zmniejszania zapadalności na ciężkie przewlekłe powikłania cukrzycy. Udowodniono to w wielu badaniach naukowych, wykazano również, że intensywna prewencja i leczenie cukrzycy przyczyniają się nie tylko do zaoszczędzenia cierpień i strat w wymiarze ludzkim, ale także przynoszą poważne oszczędności ekonomiczne - jest mniej bardzo kosztownych powikłań.    Pewnym jest, że w Polsce należy rozwijać dotychczas istniejący system prewencji i leczenia cukrzycy, zwiększać kadrę lekarzy diabetologów i pielęgniarek diabetologicznych oraz liczbę ośrodków poradnictwa cukrzycowego, które są zdolne upowszechnić tak potrzebne intensywne leczenie cukrzycy na dużą skalę.    Należy wyrazić przekonanie, że chorzy na cukrzycę pozostający pod opieką lekarzy medycyny podstawowej i rodzinnej będą korzystać z tzw. opieki łączonej, tzn. realizowanej w opiece podstawowej i rodzinnej w planowej współpracy z poradniami specjalistycznymi. Ważne jest spełnienie postulatu, jaki od początku reformy służby zdrowia w Polsce wyrażają pacjenci i lekarze diabetolodzy, że chory na cukrzycę musi mieć swobodny dostęp (bez skierowania) do poradni diabetologicznych, gdzie powinna zapadać decyzja o tym, czy pacjent zostanie w poradni, czy też należy go skierować do podstawowej opieki zdrowotnej. W przeciwnym wypadku upowszechnienie intensywnego leczenia cukrzycy będzie trudne, a właśnie to upowszechnianie jest opłacalne. Dotyczy to 300 tys. osób wstrzykujących insulinę, dzieci, młodzieży i kobiet ciężarnych.    Bardzo specyficzne i szczególne potrzeby lecznictwa diabetologicznego wymagają rozwoju resortowego planu i dalszego dodatkowego wsparcia finansowego, planowania i koordynacji oraz kontroli efektywności leczenia. Chodzi tu szczególnie o prewencję ślepoty (aparatura laserowa), leczenie nefropatii (refundacja leków, hemodializa i przeszczep nerki), miażdżycy i jej powikłań u osób z cukrzycą (większa refundacja leków z grupy statyn), edukację i pomoc socjalną.    Jak wynika z obserwacji konsultantów, a także wielu listów i interwencji, kasy chorych powinny wnikliwiej rozpatrywać potrzeby lecznictwa diabetologicznego i dbać o rozwój odpowiedniego poradnictwa. W przeciwnym razie zwiększenie zapadalności na cukrzycę zmusi kasy chorych do pokrywania coraz większych kosztów leczenia, zamiast prewencji.    Postulat umieszczenia osobistej pompy insulinowej w spisie refundowanych urządzeń o charakterze protezy, zwłaszcza w odniesieniu do osób młodych, należy uznać za racjonalny. Kasy chorych powinny powołać odpowiednie zespoły zajmujące się tym problemem.    Ponadto należy też stwierdzić, że bardziej szczegółowego opracowania wymagają regulacje prawne nakierowane na pomoc chorym na cukrzycę, którzy zbyt często narażeni są na dyskryminacje społeczną i zagrożenia w utrzymaniu diety i leczenia ze względów materialnych. W tym względzie potrzebne jest lepsze wykorzystanie możliwości Stowarzyszenia Diabetologów RP i regulacji na szczeblu samorządu terytorialnego.    W roku bieżącym projekt oceny jakości leczenia cukrzycy w Polsce uzyskał akceptację Ministerstwa Zdrowia.    Dziękując panu posłowi za troskę i zainteresowanie losami osób chorych na cukrzycę, informuję jednocześnie, że wystąpienie pana stało się ważnym bodźcem do szerszego wskazania działań i ich oceny w zakresie leczenia tej choroby.    Z wyrazami szacunku    Minister    Grzegorz Opala    Warszawa, dnia 2 lutego 2001 r.