Debaty sejmoweVI Kadencja

Interpelacja w sprawie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, którym objęte są osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz osoby z nimi współpracujące

   Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. obowiązuje od dnia 1 stycznia 1999 r. Przepisy wykonawcze do tej ustawy ukazały się w grudniu 1998 r. Ustawa nałożyła szereg obowiązków w zakresie zgłaszania, rozliczania i opłacania składek, a także gromadzenia i przekazywania informacji z tym związanych. Pragnę poruszyć problem dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, którym objęte są m.in. osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz osoby z nimi współpracujące, o czym mówi art. 11 ustawy.    Art. 14 natomiast w ust. 2 pkt 2 mówi o tym, że dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe ustają ˝z powodu nieopłacenia składek na te ubezpieczenia należnych za jeden pełny miesiąc, w uzasadnionych przypadkach, na wniosek zainteresowanego. Zakład może przywrócić termin do opłacenia składki˝. Przepis był sformułowany niejasno. Płatnicy składek i wielu znawców prawa, w tym również rzecznik praw obywatelskich, uważali, że opłacenie składki po terminie wraz z należnymi odsetkami spełnia zapis ustawowy. Innego zdania był i jest ZUS, co zostało wyrażone w piśmie z dnia 18 maja 1999 r., znak Edu 4000-435/99, rozesłanym do wszystkich oddziałów ZUS. Ustanie ubezpieczenia chorobowego skutkuje tym, że traci się prawo do świadczeń wypłacanych z funduszu chorobowego, tj. zasiłków chorobowych i macierzyńskich. Wobec narastającego sprzeciwu osób zainteresowanych, że przepis był zbyt restrykcyjny, a przede wszystkim absolutnie niejednoznaczny, dokonano jego poprawki przy okazji nowelizacji ustawy systemowej z dnia 30 grudnia 1999 r. Przepis art. 14 w obecnym brzmieniu mówi, że dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe ustają m.in. ˝od pierwszego dnia miesiąca, za który nie opłacono w terminie składki należnej za to ubezpieczenie - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7 i 10: w uzasadnionych przypadkach zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie˝. Przypomnę jeszcze tylko, że okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, uprawniającego do otrzymania zasiłku chorobowego czy macierzyńskiego dla osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących wynosi 180 dni (dla porównania - dla pracownika 30 dni). Każda przerwa, nawet jednodniowa, czy niewielka pomyłka w kwocie powoduje ustanie ubezpieczenia chorobowego, a co za tym idzie nowy półroczny okres wyczekiwania uprawniający do otrzymania zasiłków. Równocześnie chcę podkreślić, że płatnik został ustawowo zobowiązany do przekazania w jednej kwocie łącznych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe za siebie i ubezpieczonych za jego pośrednictwem, czyli np. pracowników. W znacznie lepszej sytuacji są np. wspólnicy spółek cywilnych, którzy sami dla siebie są płatnikami swoich składek, natomiast płatnikiem dla pracowników jest spółka. W praktyce wygląda to w ten sposób, że indywidualne składki wspólników są płacone odrębnie od składek za pracowników. Wiadomo, że ZUS nie wywiązał się z przeważającej większości zadań nałożonych nań ustawą. Do końca 1999 r. nie dysponował kontami płatników, ani ubezpieczonych, a tym bardziej wysokością zgromadzonych wkładów na tych kontach. Żeby wyjść jakoś z tego impasu, na płatników nałożono nowy obowiązek ustawowy w postaci sporządzenia rocznej deklaracji rozliczeniowej, ustalając zresztą bardzo krótki okres na jej przedłożenie. ZUS przedłużono natomiast termin przekazania ubezpieczonym informacji dotyczących wysokości wkładów zgromadzonych na ich kontach. Natomiast za opóźnienia w ustalaniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych ubezpieczonym przysługują od ZUS wyłącznie odsetki za okres opóźnienia. Wydaje się, że przepisy ustawy systemowej dot. ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w przypadkach określonych w art. 14 ust. 2 pkt 2 tej ustawy są niezgodne z konstytucją.    Zapytuję więc, czy pan minister podziela wyrażony powyżej pogląd i czy nie należy doprowadzić do nowelizacji ustawy przez skreślenia w art. 14 ust. 2 pkt. 2?    Z poważaniem    Poseł Józef Lassota    Warszawa, dnia 11 kwietnia 2000 r.