Debaty sejmoweVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie naliczania kosztów sądowych za wpis do księgi wieczystej w związku z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności

   W związku z pismem z dnia 2 lutego 1999 r. (nr SPS-0202-1368/99) uprzejmie przedstawiam odpowiedź na interpelację posła Jana Sieńki w sprawie naliczania kosztów sądowych w sprawach o wpis do księgi wieczystej w związku z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.    Zagadnienie podniesione w interpelacji sygnalizuje problem praktyki sądowej w zakresie kosztów sądowych w postępowaniu z zakresu ksiąg wieczystych o wpisanie prawa własności nieruchomości w miejsce poprzedniego właściciela, w związku z przekształceniem użytkowania wieczystego w prawo własności, na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (DzU nr 123, poz. 781 z późn. zm.).    W interpelacji stwierdza się, że sądy wzywają wnioskodawców o wskazanie wartości prawa podlegającego wpisaniu, a następnie ustalają opłatę sądową jako wpis stosunkowy. Wobec takiego stanu postuluje się zbadanie podstaw prawnych do ustalania opłat w tym postępowaniu oraz ewentualne wprowadzenie stosownych rozwiązań prawnych, w tym zwolnienia od opłat sądowych przynajmniej w sprawach, w których przekształcenie użytkowania wieczystego we własność nastąpiło nieodpłatnie.    W powyższym zakresie analiza stanu prawnego prowadzi do następujących wniosków.    Zgodnie z § 27 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (DzU nr 154, poz. 753) wpis (opłata sądowa) od wniosków w postępowaniu wieczystoksięgowym pobiera się w wysokości 30 zł, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Następne przepisy rozporządzenia (§ 28-36) określają różne, szczególne rodzaje wniosków o wpis w księdze wieczystej.    Problem pojawił się na tle treści § 31 rozporządzenia, stanowiącego, iż od wpisu własności (w innych sytuacjach niż szczegółowo opisane w pozostałych przepisach § 28-36 rozporządzenia) pobiera się opłatę w wysokości piątej części wpisu stosunkowego, a więc obliczanego od wartości prawa. Przepisy szczególne nie odnoszą się wprost do wniosków składanych w związku z przekształceniem użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie wymienionej na wstępie ustawy, co spowodowało, że w praktyce w niektórych sprawach sądy przyjmowały, iż należy pobierać opłatę sądową od takiego wniosku jako piątą część wpisu stosunkowego, liczonego od wartości prawa podlegającego wpisaniu. W tym zakresie Ministerstwo Sprawiedliwości stosi na stanowisku, że od wniosku o wpisanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności należy pobierać opłatę sądową na podstawie § 27 wymienionego wyżej rozporządzenia, tj. wpis w wysokości 30 zł. Opłata w tej wysokości z pewnością nie powinna być uznana za nadmiernie obciążającą uprawnionego, także w przypadku gdy przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło nieodpłatnie na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. Trzeba jednak zastrzec, że ustalenie wysokości opłat sądowych w postępowaniu o wpis do księgi wieczystej należy do czynności jurysdykcyjnych sądu rejonowego i decyzje te podlegają kontroli orzeczniczej sądu okręgowego. Pogląd Ministerstwa Sprawiedliwości nie jest wobec tego wiążący dla sądów i może nie być podzielany zarówno przez sędziów pierwszej, jak i drugiej instancji, zwłaszcza wobec braku jednoznacznego w tym względzie przepisu.    Mając na uwadze zaistniałą i zasygnalizowaną w interpelacji praktykę, wskazującą na możliwe odmienne rozumienie przepisów rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r., nie przewidującego wprost szczególnej zasady ustalania opłat od wniosków o ujawnienie w księdze wieczystej przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, uprzejmie informuję, że zostały już w Ministerstwie Sprawiedliwości podjęte niezbędne czynności zmierzające do takiej jego zmiany, aby opłata sądowa od wniosku o taki wpis była odpowiednio niska.    Natomiast nie jest możliwe dokonanie, w ramach kompetencji ministra sprawiedliwości, całkowitego zwolnienia od opłat sądowych niektórych kategorii wnioskodawców. Zwolnienie od opłat sądowych jest bowiem materią ustawową i wymagałoby wprowadzenia odpowiedniej zmiany ustawowej, co ze względu na tok procesu legislacyjnego wydaje się działaniem zbyt powolnym i niecelowym wobec możliwości określenia opłaty sądowej w możliwie minimalnej wysokości.    Przedstawiając niniejszą odpowiedź, przepraszam za uchybienie terminowi, spowodowane potrzebą ustalenia, jak w praktyce są przez sądy stosowane zasady ustalania opłat sądowych w sprawach wskazanych w interpelacji.    Minister    Hanna Suchocka    Warszawa, dnia 30 marca 1999 r.